Daartoe behoren diverse muizensoorten, hamsters, ratjes, cavia’s, degoe’s, chinchilla’s etc. Iedere soort met zijn eigen specifieke eigenschappen en behoeften. Al deze dieren behoren tot prooidieren, een ziek dier is zwak en dus makkelijk prooi. Een prooidier laat pas blijken dat hij ziek is, als hij geen energie meer heeft. Het is dus belangrijk om bij de dagelijkse verzorging goed op te letten of er goed gegeten, gedronken, gepoept en geplast wordt. Zo zorg je ervoor dat je er zo vroeg mogelijk bij bent en het dier nog te behandelen is.

Geen zaagsel als bodem bedekking

Bijna iedere eigenaar gebruikt zaagsel als bodembedekking, maar uit recent onderzoek gedaan door de universiteit in Wageningen blijkt dat helemaal niet goed voor de gezondheid te zijn. Het kan leverziekten, tumoren, luchtweginfecties en beschadigingen van de luchtwegen veroorzaken.

Over het algemeen wordt er zaagsel verkocht wat gemaakt is van naaldbomen (den en spar). In het hout van naaldbomen zitten onder andere abietinezuur en andere koolwaterstoffen. Bij een blootstelling aan deze stoffen kunnen ze gevaarlijk zijn. Onze knaagdieren en konijnen hebben een hoger risico om problemen te krijgen vanwege het intensief contact die zij hebben met de grond (foerageren).

Door het inademen van de stof die vrij komt van zaagsel kunnen de toxische deeltjes in de longen terecht komen en beschadigingen van het epitheel in de luchtwegen aanbrengen en zo ook in het bloed terecht komen. Wanneer zaagsel wordt gegeten kan het rechtstreeks de lever belasten. Het is al langer bekend dat het voor mensen dezelfde gevaren met zich mee brengt.

Alternatieven voor bodembedekking zijn:

• Kattenbakkorrels, stofvrij en niet klontvormend

• Papiersnippers, het liefst onbedrukt vanwege eventuele giftige inkt

• Katoenproducten (no smell)

• Gemalen maïskernen (Corbo)

• Zaagsel van andere houtsoorten, zoals populieren vrij van toxische stoffen (care-fresh)

Voer

Het zijn net als veel knaagdieren alleseters. Toch is er in de dierenwinkel speciaal rattenvoer verkrijgbaar. Ze mogen verwend worden met fruit of groenten, zolang ze geen diarree krijgen. Het is aan de eigenaar om de juiste hoeveelheid voer te geven, zodat ze niet te dik worden.

Veel voorkomende problemen

De meeste mensen zijn zich er wel van bewust dat ratten meestal komen te overlijden (vaak na een weloverwogen beslissing tot euthanasie) als gevolg van tumoren. Vaak zijn dit goedaardige maar door uitgebreidheid, ontsteking en kapot gaan vervelende vetbulten.

Net als bij muizen geldt dat de meeste ratten gefokt worden uit oorspronkelijke proefdierlijnen. Met als gevolg dat er veel inteelt was met een verhoogd risico op dergelijke tumoren. Tijdig weghalen is in veel gevallen afdoende, maar vaak komt het wel terug. De uiteindelijke beslissing tot euthanasie moet dan ook worden genomen als de tumor te uitgebreid is of de rat wegkwijnt, minder eet, minder levenslustig is.

Andere problemen die veel voorkomen zijn vetzucht en chronische luchtweginfecties.

Voer

Het allerbelangrijkste is dat ze genoeg vitamine C krijgen. Bij de dierenwinkel kun je vaak vitamine C druppels kopen die door het drinkwater kunnen, maar deze breken heel snel af door het licht. Voer wat speciaal is gemaakt voor de cavia beweert ook vaak dat er extra vitamine C in zit, maar zodra de zak is opengemaakt zal dit gaan afbreken. Het beste is om vitamine C tabletten te geven van de apotheek of drogist. Dit zijn kleine tabletten en smaken naar sinaasappel. Heel vaak vinden de cavia's dit lekker en nemen het aan als een snoepje. 1/4-1 tablet per dag is al voldoende.

Veel voorkomende problemen

- Bij cavia's kan het voorkomen dat er haken op de kiezen vormen. Dit kan naar aanleiding van te weinig hooi, te weinig vitamine C, trauma, verkeerde voeding of aanleg. Een aantal symptomen hiervan zijn:

• niet eten

• kwijlen

• verminderde keutels of afwijkende vorm

• lusteloosheid

• bolle rug

• diarree

Zodra een cavia één of meerdere van deze symptomen vertoond is het noodzaak om meteen uw dierenarts te raadplegen.

- Bij zeugjes komen cystes vaak voor. Dit zijn blaasjes gevuld met vocht die zich onder invloed van hormonen op de eierstokken vormen. De symptomen hiervan zijn:

• Kale flanken, door de hormonen aanmaak.

• Slecht of niet eten

• Dikke buik

• Opgezette vulva

- Schurft en schimmel zijn de voornaamste oorzaken van jeuk bij cavia's. Schurft zijn mijten die zich in de huid graven. De cavia zal alleen maar willen jeuken en er kunnen kale plekken en schilfers ontstaan. Het is niet besmettelijk voor de mens, maar wel voor andere huisdieren. Goed de handen wassen. Schurft wordt via de bodem bedekking (hooi, zaagsel of stro) overgebracht. Het is dus belangrijk om alle bodem bedekking (hooi, zaagsel en stro) weg te gooien en het hok goed schoon te maken en ontsmetten.

Schimmel komt minder vaak voor, maar kan ook een oorzaak zijn van jeuk en kale plekken. SCHIMMEL IS ZEER BESMETTELIJK VOOR DE MENS. Er zullen ronde plekken zichtbaar zijn waar de haren uitvallen.

Veel dierenwinkels verkopen hamsters met een klein hok met een draaimolen erin. Voor de hamster is dit niet voldoende. In het wild hebben ze een heel groot territorium en leven ze alleen. Ze kunnen hele grote afstanden afleggen op één avond en slapen de hele dag. Onze hamsters worden overdag veel wakker gemaakt, waardoor ze soms kribbig wakker worden en kunnen bijten.

Het zijn ook kleine alleseters. Ze kunnen van groenvoer, vruchten, maar ook van dode dieren leven. U kunt een goede volledige voeding bij de dierenwinkel kopen en zelf aanvullen met vruchten en groenten, zodat ze een beetje afwisseling hebben.

Veel voorkomende problemen bij de hamsters zijn tumoren. In het begin zijn kleine bobbels of bulten te zien. Deze kunnen soms heel snel groeien. Sommige hamsters kunnen hier heel lang mee leven, tenzij het snel groeit en heel groot wordt. Ons advies is het weg te laten halen, maar hier zit wel een kostenplaatje aan en verhoogde risico's omdat het zulke tedere diertjes zijn.

Schurft komt ook bij hamsters voor. De behandeling hiervoor bestaat uit een serie injecties. Een hamster met schurft zal heel erg jeuk hebben en kan zichzelf ook kapot krabben.

Deze knaagdieren vallen anatomisch en lichamelijk onder dezelfde categorie als cavia's en chinchilla's. Dit betekent niet dat ze op dezelfde manier verzorgd worden. Qua voer en gedrag lijken ze meer op de muis en de rat.

Voer

In het wild eten degoes voornamelijk dorre grassen, takken en af en toe een insect. Als huisdier zijn ze heel gretig en eten ze bijna alles wat ze voorgeschoteld krijgen. Het is dus belangrijk dat u niet overvoert, want dit kan schadelijk zijn voor de gezondheid.

Veel voorkomende problemen

Over Degoes is niet veel bekend, omdat ze voornamelijk worden gebruikt als proefdier en pas sinds kort als gezelschapdier gehouden worden. Wij hebben wel een aantal problemen gevonden die voor kunnen komen.

• Het verliezen van de staart, dit is een manier om te ontsnappen van een roofdier. Zodra de staart wordt vastgepakt (ook door de eigenaar) dan laat de huid los. Er blijft dan een stukje vlees achter wat een klein beetje zal gaan bloeden. De degoe zal dit stukje er zelf afknagen en er een stompje aan overhouden. De staart van een degoe zal niet teruggroeien.

• Staar komt vaak bij oudere degoes voor. Ze worden minder actief en verkijken zich soms op een sprong. Het is niet te opereren of behandelen en ze zullen er weinig of geen last van hebben. Het kan uiteindelijk leiden tot volledige blind worden. Staar kan in combinatie met suikerziekte optreden.

• Een gezonde degoe heeft oranje tanden, dit wordt veroorzaakt door de stof chlorophyl wat reageert met enzymen in de bek. Deze stof hoort in het voer te zitten. Wanneer een degoe te weinig mineralen krijgt door onvolledig voer kan het daar witte tanden aan over houden. Deze tanden zijn zwak en kunnen gaan breken. Ook kunnen er mondinfecties ontstaan.

Nog niet iedereen is bekend met de chinchilla. Ze komen oorspronkelijk uit Zuid-Amerika en hebben een ontzettend zachte vacht. Tegenwoordig zijn ze nauwelijks meer in het wild te vinden en worden ze gefokt voor hun vacht en als gezelschapsdier. Om hun vacht mooi te houden is het belangrijk dat ze de mogelijkheid hebben om een zandbad te nemen. Hier is heel fijn zand voor nodig, wat in de dierenwinkel verkrijgbaar is.  De gemiddelde leeftijd voor een chinchilla is 10 jaar.

Voer

Hooi is voor de chinchilla net zo belangrijk als voor de cavia en konijn. Ze gebruiken hooi om de kiezen mee af te slijten. De kiezen van een chinchilla zullen hun hele leven blijven groeien. Er bestaat speciaal chinchilla voer, dit zijn pellets of gemengd voer. Je kunt ook vers groente aanbieden, doe dit wel langzaamaan en zorg ervoor dat het goed is gewassen.

Veel voorkomende problemen

Er is nog niet veel informatie over chinchilla's en hoe ze behandeld moeten worden. Een aantal problemen die bij de chinchilla zijn geconstateerd en ook regelmatig voorkomen zijn:

• Malocclusie van het gebit, waardoor het dier slecht of niet kan eten. De kiezen sluiten niet goed op elkaar en kunnen niet goed afslijten. Hierdoor kunnen er haken op de kiezen ontstaan.

• Maagdarmproblemen kunnen ervoor zorgen dat het dier niet of slecht eet. Chinchilla's kunnen niet braken, waardoor ze misselijkheid uiten in niet eten. Ook komt obstipatie vaak voor en diarree. Dit komt voornamelijk door verkeerde voeding. De keutels moeten eruit zien als bruine of zwart dikke rijstkorrels.

• Huid en vachtproblemen uiten zich in kale plekken, doffe vacht, jeuk, enz. Door stres of verkeerd oppakken kan het vacht loslaten, dit is een ontsnappingspoging. Hierdoor ontstaan kale plekken en kan het een aantal maanden duren voordat het weer helemaal terug groeit. Door een chinchilla te houden in te warme of benauwde ruimte kunnen ze een doffe vacht krijgen. Ringworm (dit is een schimmel) kan ook een oorzaak zijn van huid of vacht problemen.

• Bijzondere aandoeningen. Hieronder vallen suikerziekte, cardiomyopathie (hartafwijking), tumoren, bacteriele infecties en darmwormen.

Symptomen waar je op moet letten zijn:

• Als een chinchilla niet eet moet het dier meteen naar de dierenarts! Een dag niet eten kan voor zo'n klein dier fataal zijn.

• Afwijkende ontlasting, kleur, geur, substantie.

• Abnormale vacht.

• Afwijkend gedrag.

Ze zijn er in allerlei soorten kleuren en zelfs maten. Het zijn leuke huisdieren voor kinderen vanaf 10 jaar, omdat ze vrijwel nooit bijten. Muizen zijn nachtdieren, maar als ze overdag worden wakker gemaakt vinden ze dit niet erg. In het wild leven ze in een groep en kunnen dus eenzaam worden als ze alleen gehouden worden. De mannetjes kunnen sterker ruiken dan de vrouwtjes en willen soms ook wel vechten. Als je alleen vrouwtjes wil houden als huisdier let hierbij wel op dat het alleen vrouwtjes zijn, anders heb je heel snel heel veel muizen. Ze kunnen vanaf 4 weken al geslachtsrijp zijn en de draagtijd is maar circa 20 dagen.

Voer

Muizen eten in het wild bijna alles wat ze tegenkomen en binnen kunnen houden. In de dierenwinkel bestaat er speciaal muizenvoer. Af en toe een klokhuis of iets lekkers zullen ze ook gretig van eten.

Veel voorkomende problemen

Infecties ziekten komen bij muizen niet of nauwelijks voor. Ze kunnen wel besmet worden met schurft of andere parasieten. Ook op oudere leeftijd kunnen (mamma)tumoren voorkomen. Het is af te raden om deze operatief weg te halen, omdat de risico's voor de operatie te groot zijn en de kosten om te operen hoog zijn.